SỌC ĐEN DỌC MÓNG: DẤU HIỆU LÀNH TÍNH HAY CẢNH BÁO BỆNH LÝ?
Xuất hiện một sọc đen chạy dọc trên móng tay hoặc móng chân là tình trạng khiến nhiều người lo lắng. Trong y học, hiện tượng này được gọi là melanonychia dọc (longitudinal melanonychia).
Mặc dù phần lớn trường hợp là lành tính, song trong một số ít trường hợp, đây có thể là dấu hiệu cảnh báo những bệnh lý nghiêm trọng, thậm chí ung thư hắc tố dưới móng.
SỌC ĐEN DỌC MÓNG LÀ GÌ?
Melanonychia là thuật ngữ dùng để chỉ tình trạng móng xuất hiện sắc tố màu nâu hoặc đen.
Dạng thường gặp nhất là sọc sắc tố chạy dọc theo chiều dài móng, có thể xuất hiện ở một phần hoặc toàn bộ bản móng.
Tình trạng này gặp ở nhiều độ tuổi khác nhau và phổ biến hơn ở người có da sẫm màu.
NGUYÊN NHÂN DO ĐÂU?
Sọc đen dọc móng có thể xuất phát từ hai nhóm nguyên nhân chính:
1. Hoạt hóa tế bào hắc tố
Đây là nguyên nhân lành tính, thường gặp trong các trường hợp:
- Chấn thương lặp đi lặp lại (đặc biệt ở ngón 4, 5 bàn chân do cọ xát với giày)
- Sử dụng một số loại thuốc
- Thai kỳ
- Sau chiếu xạ
- Bệnh Bệnh Addison
- Nhiễm HIV/AIDS
- Hội chứng Laugier-Hunziker
- Sau viêm
Trong đó, chấn thương cơ học kéo dài là nguyên nhân thường gặp nhất.
2. Tăng sinh tế bào hắc tố
Bao gồm:
- Bớt tế bào hắc tố lành tính
- Ung thư hắc tố dưới móng
KHI NÀO CẦN CẢNH GIÁC?
Trên lâm sàng, việc phân biệt nguyên nhân lành tính hay ác tính không phải lúc nào cũng dễ dàng.
Ở người lớn, bác sĩ thường dựa vào quy tắc ABCDEEF để đánh giá nguy cơ ác tính:
A – Age (Tuổi)
Thường gặp ở độ tuổi 50–70
B – Band (Dải sắc tố)
Dải màu nâu hoặc đen, rộng trên 3mm, bờ không đều
C – Change (Thay đổi)
Dải sắc tố tăng nhanh về chiều rộng hoặc đậm màu hơn
D – Digit involved (Ngón bị ảnh hưởng)
Thường gặp ở:
- Ngón tay cái
- Ngón chân cái
- Ngón trỏ
Đặc biệt nếu chỉ xuất hiện ở một móng.
E – Extension (Lan rộng)
Sắc tố lan đến vùng da quanh móng (dấu hiệu Hutchinson)
F – Family history (Tiền sử gia đình)
Có tiền sử bản thân hoặc gia đình mắc ung thư hắc tố
Nếu xuất hiện các dấu hiệu trên, người bệnh cần được thăm khám chuyên khoa càng sớm càng tốt.
Ở TRẺ EM CÓ ĐÁNG LO?
Tin vui là ở trẻ em, phần lớn sọc đen dọc móng là do bớt tế bào hắc tố lành tính.
Ung thư hắc tố dưới móng ở trẻ rất hiếm gặp.
Vì vậy, bác sĩ thường cân nhắc kỹ trước khi chỉ định sinh thiết để tránh nguy cơ teo móng vĩnh viễn.
CHẨN ĐOÁN NHƯ THẾ NÀO?
Việc chẩn đoán dựa vào:
- Thăm khám lâm sàng
- Soi da
- Theo dõi diễn tiến
Trong những trường hợp nghi ngờ, sinh thiết mầm móng vẫn là tiêu chuẩn vàng để xác định bản chất tổn thương.
KHI NÀO NÊN ĐI KHÁM?
Bạn nên đến cơ sở y tế nếu phát hiện:
- Sọc đen xuất hiện đột ngột
- Dải sắc tố ngày càng rộng
- Màu sắc không đồng đều
- Sắc tố lan ra vùng da quanh móng
- Chỉ xuất hiện ở một móng
Đừng chủ quan với những thay đổi nhỏ trên móng.
Một đường sọc đen có thể chỉ là dấu hiệu lành tính, nhưng cũng có thể là lời cảnh báo sớm giúp phát hiện bệnh lý nghiêm trọng khi được thăm khám kịp thời.