Những tổn thương da dạng ban đỏ ngoằn ngoèo, lượn sóng kèm ngứa dữ dội có thể là dấu hiệu của ấu trùng di chuyển ở da – một bệnh lý ký sinh trùng khá thường gặp tại các vùng khí hậu nhiệt đới.
Vừa qua, Bệnh viện Đa khoa Vĩnh Đức đã tiếp nhận một bệnh nhân 60 tuổi với tổn thương ban đỏ kéo dài, ngoằn ngoèo trên da, kèm ngứa nhiều. Qua thăm khám, bệnh nhân được chẩn đoán ấu trùng di chuyển ở da và được điều trị bằng Albendazole 400mg.
ẤU TRÙNG DI CHUYỂN Ở DA LÀ GÌ?
Ấu trùng di chuyển ở da thường là hậu quả của việc nhiễm ấu trùng giun móc chó, mèo, hiếm gặp hơn có thể do các loài ký sinh trùng khác.
Quá trình gây bệnh diễn ra như sau:
Giun móc ký sinh trong cơ thể chó, mèo sẽ đẻ trứng và theo phân ra ngoài môi trường. Trong điều kiện thuận lợi, trứng phát triển thành ấu trùng và có thể tồn tại từ 3–4 tuần trong đất, cát hoặc môi trường ẩm.
Khi con người tiếp xúc trực tiếp với vùng đất hoặc cát có chứa ấu trùng, chúng có thể xuyên qua da và di chuyển trong lớp thượng bì.
Do con người chỉ là vật chủ ngẫu nhiên nên ấu trùng không thể phát triển trưởng thành. Tuy nhiên, trong quá trình di chuyển dưới da, chúng gây phản ứng viêm tạo nên các đường tổn thương đặc trưng.
Trong một số trường hợp rất hiếm, ấu trùng có thể xâm nhập sâu hơn và gây tổn thương ở phổi.
DẤU HIỆU NHẬN BIẾT
Triệu chứng thường gặp nhất là ngứa nhiều, đặc biệt tăng vào ban đêm.
Ban đầu, người bệnh có thể xuất hiện:
- Sẩn đỏ ngứa tại vị trí ấu trùng xâm nhập
Sau vài ngày, tổn thương phát triển thành:
- Ban đỏ nâu
- Đường ngoằn ngoèo, lượn sóng
- Nổi gờ nhẹ trên bề mặt da
Tổn thương thường xuất hiện sau 2–6 ngày kể từ khi tiếp xúc, đôi khi muộn hơn vài tuần.
Ấu trùng di chuyển với tốc độ khoảng 2mm đến 2cm mỗi ngày, tạo thành các đường dài ngoằn ngoèo trên da.
Một số trường hợp có thể xuất hiện:
- Mụn nước hoặc bọng nước
- Chàm hóa
- Đóng vảy tiết
- Nhiễm trùng thứ phát
VỊ TRÍ THƯỜNG GẶP
Tổn thương thường xuất hiện ở:
- Bàn chân
- Cẳng chân
- Chi dưới
Ngoài ra có thể gặp ở:
- Mông
- Vùng sinh dục
Hiếm gặp hơn ở thân mình và chi trên.
Thông thường có từ 1–3 tổn thương.
BIẾN CHỨNG CÓ THỂ GẶP
Nếu không được điều trị kịp thời, bệnh có thể gây:
- Nhiễm trùng thứ phát
- Mày đay toàn thân
- Tổn thương phổi (rất hiếm)
ĐIỀU TRỊ NHƯ THẾ NÀO?
Điều trị chủ yếu bao gồm:
Diệt ấu trùng
- Thuốc uống như Albendazole hoặc Ivermectin
Điều trị triệu chứng
- Giảm ngứa
- Chống viêm
Ngăn ngừa bội nhiễm
- Chăm sóc vùng da tổn thương đúng cách
Người bệnh cần được khám và điều trị bởi bác sĩ để tránh tự ý dùng thuốc không đúng chỉ định.
CÁCH PHÒNG NGỪA
Để giảm nguy cơ mắc bệnh, người dân nên:
- Mang giày dép khi đi trên bãi biển hoặc khu vực có đất cát
- Sử dụng khăn hoặc thảm khi ngồi, nằm trên cát
- Không tiếp xúc trực tiếp với nền đất ẩm
- Tẩy giun định kỳ cho chó, mèo
- Cẩn trọng ở khu vực có nhiều động vật thả rông
KHI NÀO CẦN ĐI KHÁM?
Nếu xuất hiện:
- Ngứa kéo dài
- Ban đỏ ngoằn ngoèo
- Tổn thương lan rộng
Người bệnh nên đến cơ sở y tế để được thăm khám và điều trị kịp thời.
Những tổn thương tưởng chừng đơn giản trên da đôi khi lại là dấu hiệu cảnh báo của bệnh lý ký sinh trùng cần được xử trí đúng cách.
Phát hiện sớm và điều trị đúng giúp người bệnh nhanh chóng hồi phục, hạn chế biến chứng và tránh lây nhiễm trong cộng đồng.